facebook kanal rss zapisz sie do newslettera
Home
link lodolamacze link do strony www.ekspertpopon.pl link do strony fazon.pl baner sejm

POPON w obronie posliego handlu

Poradnik POPON

ustawa o rehabilitacji



2016_nowi czlonkowie POPON

Wielkość czcionki: A A A

Zły rok dla pracodawców osób niepełnosprawnych - podsumowanie roku 2011

Dodano: 2012-01-25 09:57:25

  

Z pewnością pracodawcy osób niepełnosprawnych na długo zapamiętają rok 2011, jako rok, w którym rozpoczęto „demontaż” systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Był to, bowiem pierwszy rok, w którym weszła w życie większość zmian w systemie zatrudniania osób niepełnosprawnych wprowadzonych nowelizacją ustawy o rehabilitacji (…) z 29.10.2010 r.

Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych była i jest nadal bardzo krytyczna wobec tej nowelizacji, z której negatywnymi skutkami pracodawcy będą musieli się zmagać przez najbliższe kilka lat. Podsumowując sytuację na rynku pracy osób niepełnoprawnych w 2011 roku warto zwrócić uwagę na kilka bardzo istotnych zmian wprowadzonych do systemu, których negatywne skutki są już widoczne. Każda zmiana w systemie, zwłaszcza ta szkodliwa nie tylko odnosi się do sytuacji obecnej, ale rodzi swoje „złe owoce” przez najbliższe kilka lat. Zmiany wprowadzono zaledwie w ciągu kilku miesięcy, naprawa tego, co zepsuto potrwać może nawet kilka lat.

Przykładem takiej sytuacji jest właśnie obniżenie wysokości realnego dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych. Nie tylko ustawowo zamrożono podstawę wyliczenia wysokości dofinansowania na poziomie najniższej płacy z grudnia roku, 2010 ale także zaplanowano dwukrotne obniżenie w 2012 roku jego wysokości (dla lekkiego i umiarkowanego stopnia). Sytuacja ta powoduje, że „nożyce’ pomiędzy podwyższonymi kosztami zatrudniania osób niepełnosprawnych a wysokością otrzymywanego dofinansowania coraz bardziej się rozchylają na niekorzyść pracodawców.

Cóż z tego ze ustawodawca podwyższył wysokość dofinansowania dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, jeżeli ta grupa osób niepełnosprawnych najrzadziej znajduje zatrudnienie a ponadto sam algorytm jego obliczania powoduje (przy realnej średniej wysokości płacy), że pracodawcy bardzo rzadko w pełni korzystają z jego maksymalnej wysokości. Owocem tych zmian jest coraz większy spadek zainteresowania pracodawców zatrudnianiem osób niepełnosprawnych zwłaszcza z lekkim stopniem niepełnosprawności, zarówno na otwartym jak i chronionym rynku pracy.

POPON zwracał na to kilkakrotnie uwagę, podkreślając, że dodatkowa praca (a co za tym idzie także dodatkowy dochód) ma dla osób niepełnosprawnych ogromne znaczenie. Pozwala im na podjęcie próby godnego życia. W podobnej sytuacji znaleźli się niepełnosprawni emeryci, likwidacja w 2011 roku dofinansowań dla tej grupy osób niepełnosprawnych spowodowała, że pracodawcy nie mając rekompensaty podwyższonych kosztów ich zatrudniania (np. kosztów dodatkowego urlopu czy skróconego czasu pracy dla umiarkowanego i znacznego stopnia) zaczęli masowo rezygnować z zatrudniania niepełnosprawnych emerytów. Dla wielu osób, które z tej przyczyny utraciło zatrudnienie był to zapewne osobisty dramat, ponieważ dodatkowe źródło dochodu pozwalające na zakup leków czy rehabilitację zostało utracone. Również i na ten problem jako Organizacja zwracaliśmy uwagę, podnosząc także aspekt swoistej dyskryminacji tej grupy osób niepełnosprawnych.

W szczególnie dotkliwej sytuacji znaleźli się w 2011 roku pracodawcy prowadzący zakłady pracy chronionej. Ustawodawca zadał tym pracodawcom cios podwójny. Po pierwsze obniżył wysokość wspomnianego wyżej dofinansowania do wynagrodzeń zatrudnionych osób niepełnosprawnych a po drugie odebrał cześć ulg i uprawnień. Podnosząc i zaostrzając kryteria otrzymywania zwolnień z podatków i opłat w praktyce pozbawiono (tylko nieliczna grupa zakładów zachowała prawo do ulg) zakłady pracy chronionej ulgi w podatku od nieruchomości, który zasilał zakładowy fundusz rehabilitacji. Fundusz, który wspierał także zatrudnione w zakładach pracy chronionej osoby niepełnosprawne i był dla nich realną szansą na dostęp (w przeciwieństwie do NFZ) do lekarzy specjalistów czy rehabilitacji. Pozbawiono także większość zpch-ów możliwości udzielana kupującym w tych zakładach produkty lub usługi pracodawcom ulgi we wpłatach obowiązkowych na PFRON. Uprawnienie do udzielania ulg we wpłatach na PFRON było w wielu wypadkach bardzo ważnym argument
em marketingowym stanowiącym o „być albo nie być zakładu”. W praktyce zmiana ta również wpłynęła na zwolnienia osób niepełnosprawnych, w szczególności w branżach usługowych.

Rodzi się, zatem pytanie czy jeśli pozbawia się zakłady pracy chronionej ulg i uprawnień zostawiając nadal większość obowiązków, to czy pracodawcy będą nadal zainteresowani ich prowadzeniem? Czym będzie się różnił zakład pracy chronionej od pracodawcy otwartego rynku pracy? Odpowiedzi na te pytania przynosi sam rynek pracy. Wyraźnie widać narastającą falę rezygnacji pracodawców z prowadzenia zakładów pracy chronionej, a jej apogeum przypadnie zapewne na czerwiec 2012, kiedy upłynie termin dostosowania się obecnych pracodawców prowadzanych zpch-y do nowego podwyższonego wskaźnika zatrudniania osób niepełnosprawnych.

Jeżeli tendencja ta utrzyma się nadal (a w opinii POPON wszystko na to wskazuje) to pozostanie nam w końcu bardzo nieliczna grupa zakładów pracy chronionej. Gdzie, zatem znajdą zatrudnienie osoby niepełnosprawne skoro obecnie głównym ich pracodawcą są zakłady pracy chronionej? Kto zastąpi chroniony rynek pracy z całym systemem wsparcia dla osób niepełnosprawnych ze środków ZFRON?

Na to pytanie jako organizacja pracodawców nie uzyskaliśmy od strony rządowej jednoznacznej odpowiedzi. Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych stoi na stanowisku, że osobom niepełnosprawnym potrzebny jest zarówno chroniony jak i otwarty rynek pracy, a każdy z nich spełnia inną (dopełniającą) rolę.

Nie wszystkie negatywne skutki nowelizacji ustawy o rehabilitacji (…) z 2010 roku już widać na rynku pracy. Rynek rządzi się swoimi prawami, nie działa natychmiastowo, pracodawcy muszą dokończyć realizację podpisanych kontraktów, muszą upłynąć okresy wypowiedzenia umów. W połączeniu z ogarniającym nas kryzysem dla wielu pracodawców i ich niepełnosprawnych pracowników ciężkie czasy dopiero nadchodzą.

Inną kwestią, która dała się wyraźnie zauważyć w 2011 roku jest pogłębiający się chaos prawny. Pracodawcy zatrudniający osoby niepełnosprawne nie mogą prowadzić swoich firm i być pewni, że mimo swojej najlepszej woli nie popełnili jakiegoś błędu związanego z zatrudnianiem osób niepełnoprawnych. Zauważa się to szczególnie w sferze związanej z wydatkowaniem środków zfron. Kuriozalne stają się już przykłady, kiedy w opinii jednych organów pracodawca może dokonać danego wydatku a w opinii drugiego np. sądu nie lub na odwrót. Innym przykładem niekorzystnej zmiany w interpretacji przepisów jest kwestia zaliczania w koszty uzyskania przychodu środków pochodzących ze zwolnienia z podatku od nieruchomości. Zmiana interpretacji przepisów w tym zakresie spowodowała, że w wielu przypadkach pracodawcy prowadzący zakłady pracy chronionej płacą wyższy podatek dochodowy niż w sytuacji analogicznej gdyby tego statusu nie posiadali, czyli są „karani” za prowadzenie zpch-ów.

Czy w takiej sytuacji można powiedzieć, że system działał sprawnie i zachęcał do zatrudniania osób niepełnosprawnych? Dla pracodawców odpowiedź jest oczywista: nie! Dlatego pracodawcy osób niepełnosprawnych zapamiętają rok 2011 jako rok złych i niekorzystnych zmian.

Z pewnością bez zdecydowanego sprzeciwu naszej Organizacji i nieustających rozmów z parlamentarzystami i urzędnikami sytuacja pracodawców osób niepełnosprawnych byłaby w 2011 roku jeszcze bardziej dramatyczna. Dlatego w 2012 roku kontynuujemy podjęte działania mające na celu przekonanie strony rządowej oraz parlamentarzystów o bezwzględnej konieczności powstrzymania negatywnych tendencji na rynku pracy osób niepełnosprawnych, będących skutkiem wprowadzanych reform.

Sygnały płynące w ostatnich dniach ze środowiska parlamentarzystów i urzędników związanych z rehabilitacją zawodową osób niepełnosprawnych wskazują na to, że argumenty i wnioski POPON zostały ponownie wzięte pod uwagę. Potwierdzeniem tego jest bardzo zaawansowany projekt podwyższenia wysokości podstawy obliczania dofinansowań do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych.

Miejmy nadzieję, że ta pierwsza „jaskółka”, przynosząca podwyżkę podstawy obliczania SOD-u „wiosnę” dla pracodawców osób niepełnosprawnych uczyni, o co z całych sił będziemy nadal zabiegać.

© 1995-2019 Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

  • REdan